نوشته‌ها

ای زبان تو بس زیانی مر مرا ( آثار مطلوب روانشناختی سکوت )

ای زبان تو بس زیانی مر مرا

در روزگاری زندگی می کنیم که به سبب گسترش شهرنشینی و ازدیاد جمعیت دچار هیاهویی خاموش نشدنی و تراکم و تجمع اصوات انسانی و غیر انسانی در اطراف هستیم . شاید بتوان گفت یکی از مهمترین و عملی ترین مولفه های داشتن یک زندگی آرام ، شاد و معنوی ، کم سخن گفتن و زیستن در سکوت است . بسیاری از مشکلاتی که امروز گریبان بشر را گرفته ناشی از سخن گفتن بیش از اندازه و در زمان نامناسب است .

چند بار تابحال برای هرکدام از ما پیش آمده که در یک مذاکره ی شغلی ، زناشویی و یا دوستانه که در حال طی روند طبیعی خود می باشد یک جمله ی بی موقع و نسنجیده همه چیز را خراب کرده باشد ؟ چقدر از اختلافات ما با انسانهای دیگر ناشی از سخن گفتن زیاد و نابجا در تعاملات اجتماعیمان می باشد ؟

تامل در موارد بالا شاید بیش از پیش به ما یادآور شود که سخن گفتن به حد ضرورت و به وقت ضرورت تا چه اندازه می تواند آثار روانشناختی مطلوب بر ذهن و ضمیر ما انسانها بر جا بگذارد. به عبارت دیگر کم سخن گفتن انسان را به بصیرت  ، آگاهی و روشن بینی می رساند و گویی پرده ای را از پیش چشمان او بر می دارد و بر عکس ، زیاد و در وقت نامناسب سخن گفتن علاوه بر ایجاد مشکلات اجتماعی ، دید آدمی را کدر و مخدوش می کند زیرا که سکوت انسان را متمرکز و سخن گفتن انسان را پراکنده می کند .

بسیاری از بزرگان در طول تاریخ ادیان و مذاهب و همچنین فلسفه و روانشناسی به محاسن و آثار شگفت انگیز کم سخن گفتن پرداخته اند . در جایی از پیامبر اسلام (ص) که لااقل از نگاه ما مسلمانان سخنی جز هدایت و ارشاد نمی گفت نقل شده است : السُّکوتُ ذَهَبٌ و الکلامُ فِضّه ( سکوت طلاست و بهترین کلام نقره  ) و یا به تعبیر کنفسیوس ، حکیم بزرگ و فرزانه چینی که در جایی گفته است :  همه‌ی ظلم‌هایی که در جهان انسانی رخ داده است ظلمی است که بر کلمات رفته است. این نشان میدهد نفس سخن گفتن، گرچه به وقت و اندازه هم باشد، ظلمت میآورد، چه رسد به اینکه دراین سخنان هزار مسئله نامطلوب روانی هم باشد و  به همان صورتی که کسانی مثل غزالی هم متذکر شده اند نباید گمان کرد که توصیه به سکوت فقط به واسطه آفات سخن گفتن است.  اگر هیچ آفتی هم سخن شما را عیبناک نکند باز خود سخن گفتن قساوت بر دل انسان می نشاند .

حضرت علی ( ع ) نیز در بخشی از نهج البلاغه که به توصیف برادر ایمانی خود می پردازد یکی از فضایل وی را سکوت نام می برد و می فرمایند : “بیشتر طول عمر خود را در سکوت گذراند ، اگر در کلام کسانی بر او غلبه کردند اما در سکوت کسی بر او غلبه نکرد” .

بر اساس دیدگاه مولانا نیز غایت سیر و سلوک و عالیترین مقام یک سالک به راستی سکوت است و در داستان معروف طوطی و بازرگان در دفتر دوم مثنوی گویای این نکته است که سکوت منشا رهایی است.

در آموزه های آئین بودا سکوت از جایگاه ویژه ای برخوردار است و انسان در منظومه اندیشه های بودایی باید به نیروانا برسد یعنی به مقام سکوت و خاموشی .

و در نهایت یوگا نیز که به عنوان یک روش اندیشیدن و زیستن راوی آموزه های اخلاقی و معنوی است تلاش می کند که انسان را در جهت دو سکوت هدایت نماید ، سکوت زبان و سکوت ذهن و فرد یوگی فرا میگیرد که اندیشیدن و تمرکز و هدایت آگاهی در سکوت بسیار آسان تر است . یوگا به ما می آموزد که در سکوت است که می توان خوب شنید و ادراک و احساس و دریافت کامل از طبیعت پیرامون داشت .

یوگا سفریست به درون و مرکب این سفر ، سکوت است .

 

نویسنده : میلاد تکسیبی ( روانشناس )

منبع : مجله دانش یوگا ( شماره ۱۱۳ – اسفند ۹۶ )

سکوت

بین اخبار زلزله و احتمال وقوع آن رابطه ای وجود دارد ؟

بالاخره تهران هم لرزید ، اتفاقی که سالها حتی فکر کردن به آن لرزه به اندام هر تهرانی می انداخت بالاخره خودی نشان داد و با اینکه خسارت جانی و مالی نداشت اما عوارض روانی فراوانی بر جا گذاشت . بسیاری از افراد همان شب زلزله را تا صبح در خیابان و خودرو سپری کردند و برخی نیز به شهرهای دیگر گریختند و الان با گذشت بیش از ۲ روز هنوز عده ای منتظر وقوع زلزله شدید تر هستند . از لحظه وقوع زلزله فضای مجازی پر شد از اخبار زلزله ، اخبار دروغ و راست آنچنان با هم مخلوط شد که تشخیص آن کار هر کسی نبود . عده ای می گفتند احتمال زلزله ۷ ریشتری ، برخی می گفتند احتمال ۸ ریشتر و …

زلزله
✳️اما واقعا با این اخبار باید چگونه برخورد کرد ؟ باید آن را پذیرفت ؟ باید فرار کرد ؟

🔷بر اساس یک نظریه در روانشناسی هیجان به نام انفورماتیک شانن که توسط فردی به نام شانن مطرح شد ، مقدار خبر دریافتی با لگاریتم احتمال وقوع حادثه رابطه دارد و هرچه احتمال وقوع حادثه ای کمتر باشد میزان خبر دریافتی در مورد آن بیشتر است . شانن معتقد است که انسان با هر آنچه او را احاطه کرده ارتباط برقرار می کند .مقدار خبر دریافتی با احتمال و تنوع آن در ارتباط است . هر قدر احتمال و تنوع یک حادثه بیشتر باشد ، میزان خبر دریافتی کمتر است و برعکس . پس قطعی پنداشتن وقوع زلزله و چرخ زدن در میان اخبار کذب چیزی جز افزایش نگرانی برای فرد نخواهد داشت . رعایت نکات ایمنی شرط عقل است اما دامن زدن به اضطراب در خود و اطرافیان دارای عواقب نامطلوب فردی و اجتماعی می باشد.

✳️ با زلزله چه باید کرد ؟

تنها رفتاری که با زلزله و یا احتمال وقوع آن می توان کرد در حال زیستن و به تعبیر امیرالمونین (ع) ابن الوقت بودن است . اندیشه ها و تفکرات بسیاری تاکید بر در حال زیستن داشتند و لب سخن همه آنان این است ، تا می توانید در حال زندگی کنید و خوبی کنید و خوشی ببرید. بنابراین محاسبه ها باید مصروف الان شوند، نه مصروف آینده های دورتر. به معنای دقیق ابن الوقت بودن، یعنی در بند آینده نبودن و البته در اندیشه ی گذشته هم نبودن.
آینده هنوز نیامده و معلوم نیست چگونه و با چه کیفیتی بیاید ، پس لذت نقد در حال زیستن را نباید بخاطر فکر کردن در مورد آینده نسیه از دست داد . ما انسان ها بین دو عدم نشسته ایم ، گذشته و آینده . بهترین رفتار در مقابل احتمال وقوع زلزله ، بیشتر لذت بردن از زندگی و بیشتر خوبی کردن به دیگران و طبیعت است.

نویسنده : میلاد تکسیبی

سلامت روان لازمه رقابت

چند روز پیش بود که در رسانه ها خبری منتشر شد با این مضمون ” نگهبان طبقه همکف برج میلاد به دلیل مشکلات مالی خود را حلق آویز کرد.
گذشته از تلخ بودن این خبر باید توجه داشت که تامل مدیران مشاغل در خصوص اتفاقات ناگوار اینچنینی شاید بتواند تا حدود زیادی از تکرار آنها کاسته و اثر پیشگیرانه داشته باشد . سلامت روان
هر گاه سخن از سلامت و ایمنی کارکنان در محل کار به میان می آید ناخودآگاه ذهن به سمت ایمنی و سلامت جسمانی متواتر می شود این در حالیست که سلامت روان در برخی از بخشهای اجتماع و برخی مشاغل بسیار هائز اهمیت و توجه است . شاید دلیل کم توجهی برخی به اهمیت مولفه های روانشناختی سلامت این باشد که روان ما انسانها بخش ناپیدای وجود ماست و چون دیده نمی شود مورد غفلت قرار می گیرد .
امروزه در دنیایی زندگی می کنیم که رقابت بسیاری در میان مشاغل و کسب و کارهای مختلف ایجاد شده است و شرط بقا و ماندگاری در چنین شرایطی با این نرخ سریع تحولات ، نگاه ویژه به بهداشت روانی کارکنان در محیط کار است . توجه سازمان بهداشت جهانی (WHO) در روز جهانی سلامت روان سال ۲۰۱۷ ( ۱۰ اکتبر ) با شعار ” سلامت روان در محیط کار ” شاهدی بر مدعای اهمیت این موضوع می باشد .
تامین برخی از مطلوب های روانشناختی مانند آرامش ، امید ، رضایت باطن و معنا یافتگی برای کارکنان توسط مدیران مجموعه ها موجب ارتقا روحیه آنان و به دنبال آن افزایش عملکرد و بهره وری آنان خواهد شد و به عبارتی هزینه کردن در راه افزایش بهداشت روانی نوعی پس انداز برای رهبران مشاغل به شمار می آید . باید توجه داشت که درآمد و منفعت مالی و اقتصادی یکی از چند مولفه تامین رضایت از شغل می باشد ، به تعبیر نیچه : ” کسی که چرایی برای زندگی یافته است، با هر چگونه ای خواهد ساخت.” این به این معنا که اگر شاخص های سلامت روان در فرد ایجاد شود و زندگی وی دارای معنا گردد آنوقت با هر چگونه ای ساخته و درد و رنج و سختی های زندگی را تاب می آورد . در وضعیت کنونی و با وجود نوسانات بسیار در بازار و آسیب پذیری سازمان ها در برابر آن ، آنچیزی که می تواند قدرت رقابت ، استحکام و بقای یک سازمان را تا حدودی فراهم آورد داشتن یک روان آباد و سالم برای کارکنان آن است .

نویسنده : میلاد تکسیبی ( فعال حوزه آسیب های اجتماعی )